MMEGI WA SEIPONE
POLOKWANE: Mathapama a letšatši la 26 Dibatsela 2025 e be e le a go fola. Batho ba go rata
dingwalwa ba ile ba kgeregela holong ya dikopano ya UNISA mo Polokwane fao go bego go
alwa thutophahlošo ya bo16 ya rabadia go dingwalwa, Prof Eskia Mphahlele. Tabakgolo ya
thutophahlošo e be e re ‘Mongwadi wa Moafrika bjalo ka moporofeta le mosekaseki wa wa
leago mehleng ya bjale’. Seboledisegolo e be e le Profesa Műkoma wa Ngűgi yo e lego profesa
ya dingwalwa tša Seisimane Yunibesithing ya Cornell kua Amerika.
“Go bohlokwa go rena bjalo ka yunibesithi le bjalo ka naga go se tsoge re nyenyefaditše bohwa
bja Eskia Mphahlele ka go ba feela bja motse wo a tšwago go wona. Go bohlokwa gore
Mphahlele a se ke a notlelelwa ka gare ga setšhaba goba motse wo a tšwago go wona ka gore,
go bolela nnete, o phetše go dikologa le lefase …ke modudi wa lefase. Morero wa gagwe e be e
le go kgonthišetša gore tsebo, dingwalwa le tshekatsheko ya Maafrika di a hlompša lefaseng.
Ka gona, a re mo dumeleleng go phatlalala le go ba seka sa lefase seo a swanetšego go ba
sona,” gwa realo Hlogo ya Yunibesithi, Profesa Puleng LenkaBula, nakong ya ge a amogela
baeng le ba lapa la Mphahlele.
Polelong ya gagwe, seboledisegolo Profesa Műkoma wa Ngűgi, o dumelelane le mantšu a
LenkaBula a go re Mphahlele ga se a swanela go notlelelwa profenseng yeo a belegetšwego go
yona ka ge ka kgonthe e be e le modudi wa lefase. Mphahlele o dutše dinageng tše mmalwa tša
Afrika le mošamawatle, kudu Dinaga tša Kopano tša Amerika (USA). “Mphahlele le bangwadi
ba bangwe ba Afrika Borwa ke ba nako ya bona ya bophelo fao dingwalwa tša bona di re
bonegelang mabaka a bophelo a dinakong tša bona. Na ke ka lebaka la eng mešomo ya
bangwadi ba Afrika e sa amogelwe le go ketekwa go swana le ya merafe e mengwe? Bjalo ka
bangwadi, ke mošomo wa rena go phagamiša mešomo ya bao ba phetšego pele ga rena ka go
botša lefase ka mešomo ye. Re tseba dingwalwa tša bangwadi ba Amerika le Yuropa le mafelo
a mangwe fela ga re tsebe bontši bja dingwalwa tša Maafrika tšeo di bolelago ka rena, histori
ya rena le maemo a rena lefaseng,” wa Ngűgi a swaela ka go realo.
“Potšišo ya leleme le ya maleme a setšo a Afrika ke taba e bohlokwa e le ruri. Ga re ngwale
ditaba ka maleme a rena. Taba ya mokgwa wo re iponago ka gona le go thoma setšo sa rena sa
dingwalwa tša Afrika ke moko wa ditlhotlo tšeo re lebanego natšo bjalo ka Maafrika. Ge re ka
ngwala ka maleme a rena, re na le monyetla wa gore re ka fetolela dingwalwa tša rena go
maleme a go fapana a Afrika. Go dingwalwa tša gagwe, re kgona go bona mabaka a bophelo le
a dipolitiki a nako ya Mphahlele. Dingwalwa tša gagwe di tšweletša histori ya ka fao bangwadi
ba Maafrika ba bego ba lwantšha kgatelelo ya apartheid le go lwela tokologo ka gona. Potšišo
yeo re lebanego nayo mo nakong ye bjalo ka Maafrika ke gore na ke nnete efe yeo re e
nyakago go tšwa go histori ya rena le gore na histori yeo e tla re lokolla na mola le go e lemoga
re sa e lemoge?” gwa realo wa Ngűgi yo e lego mongwadi wa dipuku tše mmalwa.
Thutophahlošo ye e be e tsenetšwe ke baetapelebagolo le baithuti ba UNISA, ba lapa la
gaMphahlele, Mosepika wa Lekgotlatheramelao la Limpopo, Ngk. Mmakoma Makhurupetje
gammogo le maloko a setšhaba.
