SHALLY MACHETHE
LIMPOPO: Ditšhila tša diphoofolo, dijo le dilo tša tlhago gantši di tšewa bjalo ka dilo tšeo di swanetšego go lahlelwa. Eupša saense le theknolotši di bontšha gore ditšhila tše di ka fetolwa go ba mothopo wa maatla. Tsela ye nngwe ya go dira se ke go tšweletša biogas, e lego gase yeo e ka dirišwago go apea dijo le go tšweletša maatla.
Biogas e tšweletšwa ka go diriša ditšhila tša tlhago, kudukudu boloko bja dikgomo, dikolobe le diphoofolo tše dingwe. Ditšhila tše di tsenywa ka gare ga sedirišwa seo se bitšwago biodigester. Ka gare ga sona, ditšhila di kopanywa le meetse gomme di šongwa ke diphedi tše nnyane tšeo di bitšwago microorganisms. Tshepedišo ye e direga moo go se nago oksitšene, gomme e tšweletša methane, e lego gase yeo e tukago gomme ya dirišwa bjalo ka maatla.
Mohlala wa tšhomišo ya biogas o hwetšagala Tiyani Secondary School kua Limpopo. Sekolong se, boloko bja dikgomo bo kgoboketšwa motseng wa Tiyani gomme bo dirišwa go tšweletša biogas. Porojeke ye e thomile ka thekgo ya University of Venda. Boloko bo išwa ka gare ga biodigester, moo bo fetolwago gase. Gase yeo e sepetšwa ka diphaepe go ya ka khitšhing ya sekolo, moo e dirišwago go apea dijo tša barutwana.
Tšhomišo ya biogas e na le mehola ye mentši sekolong le setšhabeng. E ka fokotša go ithekga ka dikgong le methopo ye mengwe ya maatla, gomme ya thuša go šireletša mehlare le tikologo. Go kgoboketša boloko bja dikgomo le gona go thuša go hlwekiša mafelo ao diphoofolo di dulago go ona le go fokotša ditšhila.
Le ge go le bjalo, sekolo se kopana le ditlhohlo. Morena Baloyi Alex, Deputy Principal wa Tiyani Secondary School, o re bothata bjo bongwe bjo ba kopanago le bjona ke gore dipoto tša go apea ke tše dinnyane mola barutwana ba sekolo e le ba bantši. Se se dira gore go apea dijo tša barutwana ba bantši go tšee nako gomme go nyakege dipoto tše dikgolo goba tše oketšegilego.
Biogas e na le mohola le temong. Ka morago ga ge gase e tšweleditšwe, ditšhila tše di šetšego ka gare ga biodigester di ka dirišwa bjalo ka manyoro. Se se ka thuša balemi go godiša dibjalo le go fokotša tšhomišo ya manyoro a mangwe. Ka tsela ye, biogas e kopanya maatla, temo le tlhokomelo ya tikologo. Biogas e re ruta gore ditšhila ga se mafelelo. Ka saense le theknolotši, ditšhila di ka fetoga lehumo le maatla. Mohlala wa Tiyani Secondary School o bontšha gore dikolo le ditšhaba di ka diriša dilo tšeo di lego gona go tšweletša maatla, go šireletša tikologo le go rarolla ditlhohlo tša setšhaba.
